Genləşmə çənləri

Genləşmə çəni qapalı tip istilik sistemlərində temperatur artımı nəticəsində genişlənən suyun yaratdığı əlavə təzyiqi balanslaşdırmaq üçün istifadə olunan vacib texniki avadanlıqdır. İstilik sistemində su qızdıqca həcmi artır və bu proses sistem daxilində təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olur. Təzyiq nəzarət altına alınmadıqda qazan, borular və digər sistem komponentləri zədələnə bilər. Bu risklərin qarşısını almaq üçün genləşmə çənlərindən istifadə olunur.Müasir genləşmə çənləri elastik membranla təchiz edilir. Bu membran çəni iki hissəyə ayırır: bir hissədə su, digər hissədə isə hava və ya azot qazı yerləşir. Su genişləndikdə membran sıxılır və artıq həcmi özündə saxlayaraq sistemdə təzyiqin stabil qalmasını təmin edir. Bu quruluş membranlı genləşmə çəni adlanır və hazırda istilik sistemlərində standart həll kimi qəbul edilir. Membransız genləşmə çənləri isə artıq istifadə olunmur, çünki bu tip çənlərdə su ilə hava birbaşa təmasda olurdu və nəticədə korroziya, təzyiq itkisi və tez-tez texniki baxım ehtiyacı yaranırdı.Quruluşuna görə genləşmə çənləri iki əsas növə bölünür: şaquli (vertical) və üfüqi (horizontal) modellər. Şaquli genləşmə çənləri əsasən kombi otaqlarında və yerüstü quraşdırmalarda istifadə olunur. Bu tip çənlər yerə yerləşdirilir və müxtəlif mərkəzi istilik sistemlərinə uyğunlaşdırıla bilir. Şaquli yerləşmə həm estetik görünüş yaradır, həm də texniki baxımdan yerə qənaət etməyə imkan verir.Üfüqi genləşmə çənləri isə daha çox divara montaj olunan kombilərdə və kompakt sistemlərdə tətbiq edilir. Bu çənlər adətən kombinin daxilində və ya üst hissəsində yerləşdirilir, bu da sistemin daha yığcam və səliqəli görünməsini təmin edir. Bəzi modellər xüsusi dayaqlar vasitəsilə kombi korpusuna bərkidilir.Genləşmə çəninin həcmi istilik sisteminin ümumi su tutumuna uyğun seçilməlidir. Ən çox istifadə olunan modellər 6 litr, 8 litr, 12 litr, 24 litr və 35 litr həcmə malik çənlərdir. Kiçik mənzillər və fərdi evlər üçün adətən 6–12 litrlik çənlər kifayət edir. Daha böyük sahələr, çoxsaylı radiatorlar və qazanxanalar üçün isə 24 litr və daha böyük həcmli genləşmə çənlərinə ehtiyac yaranır.Genləşmə çənləri sirkulyasiya nasoslu istilik sistemlərində, klassik radiatorlu xətlərdə, isti döşəmə sistemlərində, eləcə də günəş enerjisi ilə işləyən istilik və isti su təchizatı sistemlərində geniş şəkildə istifadə olunur.Nəticə etibarilə, genləşmə çəni istilik sistemində təzyiqin sabit saxlanmasını təmin edən, qazan və boru xətlərinin ömrünü uzadan və ümumi sistem təhlükəsizliyini artıran əsas komponentlərdən biridir. Onun düzgün seçilməsi və qaydalara uyğun quraşdırılması həm istifadəçi rahatlığı, həm də sistemin uzunmüddətli və səmərəli işləməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.